• Zoeken

Ernstige psychische aandoeningen

“Herstelondersteuning belangrijk thema”

Hans Kroon

“Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) hebben meervoudige problemen, niet alleen op psychisch, maar ook op lichamelijk, sociaal en maatschappelijk vlak. Dit vergt geïntegreerde ondersteuning, waardoor mensen niet alleen meer grip krijgen op hun psychische problemen, maar bijvoorbeeld ook werk kunnen vinden en behouden. Zo kunnen ze ook zelfwaardering opbouwen en eenzaamheid doorbreken. Op alle vlakken is nog veel te winnen. Het Panel Psychisch Gezien, dat bestaat uit mensen met ernstige psychische aandoeningen, laat dat keer op keer zien.

Recente inzichten geven hoop dat het beter kan: meer en sneller aandacht voor herstel en empowerment bij gelijktijdig wegwerken van achterstanden in behandeling en maatschappelijke ondersteuning. Het Trimbos-instituut wil bijdragen aan kennisopbouw, zorgpraktijk en bovenal aan een betere kwaliteit van leven van de doelgroep.”

“In 2015 promoveerde collega Maaike van Vugt op onderzoek naar assertive community treatment (ACT).

(Flexible) ACT ontwikkelde zich in Nederland in de afgelopen tien jaar tot hét model om de ambulante zorg voor mensen met EPA te organiseren. Uit het promotieonderzoek blijkt dat deze vorm van intensieve, multidisciplinaire zorg waarin sprake is van een teamaanpak en teamverantwoordelijkheid voor deze doelgroep het aangewezen zorgorganisatiemodel is.

Dat het Panel Psychisch Gezien sinds de start in 2010 van 900 leden gegroeid is naar 2000 deelnemers in 2015 vind ik echt een teken van erkenning voor het panel. Het is belangrijk dat mensen met ernstige psychische aandoeningen steeds meer een stem krijgen en gehoord worden. Dit is extra belangrijk, omdat middels het panel ook de ontwikkelingen rondom en de gevolgen van het ambulantiseringsproces worden gevolgd.”

www.psychischgezien.nl

“Mede door veranderde wetgeving, decentralisaties en daaruit voortvloeiende zorgvormen, is kennisopbouw des te harder nodig. Maatschappelijke discussies polariseren gemakkelijk: de ambulantisering moet een halt worden toegeroepen, verwarring in de stad lijkt epidemische vormen aan te nemen. Of omgekeerd: met zelfmanagement en eigen kracht kunnen alle problemen worden opgelost. We willen vanuit maatschappelijke bevlogenheid én kennis en ervaring, evenwicht in deze discussies brengen. Een publicatie zoals die van Jenny Boumans over empowerment draagt daar zeker aan bij. Zij omschrijft empowerment als het proces van toenemende kracht én toenemende macht. Het omvat de dubbele strijd om meer greep te krijgen op persoonlijke beperkingen en kwetsbaarheden alsook op de maatschappelijke omstandigheden die de handelingsmogelijkheden inperken.

Herstelondersteuning is in 2016 een belangrijk thema. We publiceren in samenwerking met Landelijk Platform GGz de generieke module Herstelondersteuning. Met collega-kennisinstituten is het verbeterprogramma Nieuwe wegen met Ggz en Opvang gestart. We participeren in innovatieprogramma’s Herstel voor Iedereen en de Nieuwe GGz. Dat zijn wat mij betreft duidelijke voorbeelden van de missie om zorgpraktijk en kwaliteit van leven te bevorderen, en dat je dat niet alleen maar samen met andere partijen en mensen moet doen.“

Freedom First: lessen uit Triëst

Op 15 oktober verscheen bij uitgeverij Lister Freedom First. Wijkgerichte zorg en minder bedden: lessen uit Triëst, Italië. In dit boek wordt verslag gedaan van een onderzoek naar de ervaringen met wijkgerichte ggz zorg in het Italiaanse Triëst en de betekenis hiervan voor Nederland. In Triëst is in 1978 het laatste psychiatrisch ziekenhuis gesloten en zijn ggz wijkcentra opgezet. De nadruk in de hulpverlening ligt op de persoon in zijn geheel in plaats van alleen op de ziekte.

Inspiratiesessies

In vervolg op de publicatie Freedom First zijn in 2016 inspiratiesessies gepland om met hulpverleners en cliënten te discussiëren over hoe vrijheid voor mensen met psychische problemen versterkt kan worden in een ambulant en wijkgericht zorglandschap in Nederland. Van de eerste sessie in februari is een videoverslag gemaakt.

Videoverslag inspiratiesessie

Ambulantiseringsrapporten

In december kwam de eerste Landelijke Monitor Ambulantisering en Hervorming Langdurige GGZ 2015 uit. Deze meting laat zien dat het verwezenlijken van de doelstellingen ambulantisering GGZ nog niet in zicht zijn.
In de monitor wordt gepleit voor duidelijke regionale regie, een betere toegang tot geschikte en betaalbare woningen en de arbeidsmarkt en het tegengaan van stigmatisering. Ook wordt voorgesteld om, parallel aan de afbouwdoelen voor de intramurale zorg, tot een gezamenlijk, richtinggevend kader te komen voor de ambulante opbouw.

Tevens verscheen Ambulantisering in de regio Oost-Veluwe en de Achterhoek Visiedocument en ontwikkelagenda voor de zorg aan mensen met ernstige psychische aandoeningen.

In de regio Oost-Gelderland stelden GGZ instellingen, zorgverzekeraars en gemeenten een visiedocument op voor de ambulantisering van de GGZ en de verbetering van de zorg voor mensen met ernstige psychische aandoeningen in de regio. Het visiedocument kwam tot stand in samenspraak met regionale cliënten- en familie-organisaties en met ondersteuning vanuit het Trimbos-instituut. 

Landelijke partijen hebben afgesproken om de intramurale GGZ capaciteit in de komende jaren af te bouwen en te vervangen door ambulante zorg. De intramurale afbouw volgt het Trimbos-instituut in opdracht van het ministerie van VWS met de Landelijke Monitor Intramurale GGZ. In het rapport wordt verslag gedaan van de resultaten van de tweede meting 2013.

Naar aanleiding van de problematiek rond verwarde mensen op straat schreef Trimbos onderzoeker Frank van Hoof op de website van Zorgvisie een blog met de titel ‘Verwarring over de GGZ’. Hij gaat in op de vraag in hoeverre de aanwezigheid van verwarde mensen op straat te maken heeft met de afname van het aantal intramurale plaatsen in de ggz.

Lees de blog op Zorgvisie

Toegankelijkheid en effectiviteit van psychische hulpverlening aan ouderen

In januari 2015 promoveerde Marjolein Veerbeek, wetenschappelijk medewerker bij het programma Ouderen, op een onderzoek naar de toegankelijkheid en effectiviteit van psychische hulpverlening aan ouderen. Zij beschrijft hoe er de afgelopen jaren verschillende initiatieven geweest om de psychische hulpverlening in Nederland aan ouderen te verbeteren, maar dat deze initiatieven echter slechts ten dele effect hebben gehad.

Veerbeek laat zien dat de mate waarin huisartsen psychische problemen bij ouderen registreren de afgelopen tien jaar niet is verbeterd, behalve voor dementie en alcoholproblemen. Wel bleken huisartsen ouderen met psychische klachten vaker door te verwijzen naar de gespecialiseerde GGZ. Ouderen zijn daardoor meer gebruik gaan maken van de gespecialiseerde GGZ, met name ambulante zorg.

Lekenpraatje Marjolein Veerbeek

Richtlijnen en zorgstandaarden voor mensen met ernstige psychische aandoeningen 

Op 11 februari 2015 zijn op het congres Mind the Body GGZ. twee nieuwe richtlijnen voor de GGZ gepresenteerd, allebei ontwikkeld in opdracht van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN).

www.ggzrichtlijnen.nl

De Richtlijn Somatische screening bij EPA biedt handvatten voor een betere diagnostiek en behandeling van mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA). De aandacht voor de somatische gezondheid en een gezonde leefstijl bij mensen met een ernstige psychische aandoening blijft achter bij wat wenselijk en mogelijk is.

Bekijk de richtlijn

De tweede richtlijn heeft betrekking op de leefstijl voor mensen met een ernstige psychische aandoening. Door verschillende factoren blijft de aandacht voor een gezonde leefstijl bij mensen met een ernstige psychische aandoening achter bij wat wenselijk en nodig is. In de richtlijn worden handvatten gegeven hoe dat op te pakken. 

Bekijk de richtlijn

Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz

Ook is in 2015 in opdracht van het Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ gewerkt aan de zorgstandaard psychose en vroegpsychose, bevindt de generieke module Herstelondersteunende zorg zich in de commentaarfase en is in januari 2015 gestart met de ontwikkeling van de generieke module Ondersteuning familiesysteem en mantelzorg.

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.